Kościół pw. Świętego Marcina Biskupa w Boleszynie to jeden z cenniejszych drewnianych zabytków sakralnych Ziemi Lubawskiej – położony w połowie drogi między Toruniem a Olsztynem, w gminie Nowe Miasto Lubawskie. Jego konstrukcja – więźba dachowa, ściany i elementy wykończenia wnętrza – przez dekady była narażona na żerowanie szkodników drewna. W 2017 roku Corneco przeprowadziło fumigację tego obiektu w ramach projektu unijnego Drewniane Perły Ziemi Lubawskiej, którego celem była kompleksowa konserwacja 9 kościołów Diecezji Toruńskiej.
Skala problemu – co zastaliśmy
Drewno konstrukcyjne kościoła nosiło wyraźne ślady wieloletniego żerowania szkodników. Na belkach więźby dachowej i elementach ścian widoczne były głębokie chodniki larwalne – drewno w niektórych miejscach dosłownie rozsypywało się przy dotyku, zachowując jedynie zewnętrzną powłokę. Tego rodzaju zniszczenia są charakterystyczne dla długotrwałego żerowania spuszczela pospolitego (Hylotrupes bajulus) – gatunku który przez lata niszczy drewno iglaste od środka, pozostając niewidocznym aż do momentu gdy szkody są już zaawansowane.
Wobec skali infestacji i zabytkowego charakteru obiektu jedyną skuteczną metodą była fumigacja gazowa – jedyna technologia która eliminuje szkodniki na wszystkich etapach rozwoju, docierając do każdego miejsca w drewnie bez ingerencji mechanicznej w strukturę zabytku.
Przebieg zabiegu
Fumigacja kościoła w Boleszynie wymagała szczelnego okrycia całego obiektu specjalistyczną folią gazoszczelną. Ze względu na gabaryty budynku – drewniany kościół z wieżą, nawą i zakrystią – prace przygotowawcze trwały kilka dni i wymagały pracy na wysokości przy użyciu podnośnika.
Cały obiekt, łącznie z wieżą, został szczelnie ofoliowany od zewnątrz. Następnie do wnętrza wprowadzono fluorek sulfurylu (SO₂F₂) – gaz który przenika przez każde włókno drewna, eliminując larwy, jaja i osobniki dorosłe szkodników. Stężenie gazu i czas ekspozycji były dobrane zgodnie z wymogami konserwatorskimi i warunkami atmosferycznymi panującymi w trakcie zabiegu.
Po zakończeniu ekspozycji obiekt został przewietrzony i przekazany do dalszych prac konserwatorskich.
Projekt Drewniane Perły Ziemi Lubawskiej
Boleszyn był jednym z 9 kościołów objętych projektem realizowanym przez Parafię pw. Świętego Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim jako Partnera Wiodącego. Projekt był dofinansowany ze środków unijnych i obejmował kompleksowe prace konserwatorskie przy zabytkach ruchomych i nieruchomych Diecezji Toruńskiej – od konserwacji ołtarzy i wyposażenia po zabezpieczenie konstrukcji drewnianych przed szkodnikami.
Dlaczego fluorek sulfurylu przy zabytkach sakralnych?
Kościoły drewniane stawiają przed wykonawcą szczególne wymagania. Nie można stosować metod inwazyjnych – nawiercania belek, mechanicznego usuwania zainfekowanych elementów czy zastępowania oryginalnego drewna nowymi elementami. Konserwator zabytków wymaga zachowania oryginalnej substancji historycznej.
W przypadku zabytkowych obiektów sakralnych Corneco zastosowało fluorek sulfurylu (SO₂F₂) – gaz biobójczy który w porównaniu z fosforowodorem ma krótszy czas ekspozycji, nie reaguje z metalami i jest szczególnie bezpieczny dla elementów wyposażenia kościoła – metalowych okuć, organów, złoceń i tkanin liturgicznych. Nie pozostawia pozostałości chemicznych po przewietrzeniu i nie wpływa na strukturę ani wygląd drewna.
Fumigacja fluorkiem sulfurylu spełnia wszystkie wymagania konserwatorskie:
- nie wymaga ingerencji mechanicznej w strukturę drewna
- nie pozostawia pozostałości chemicznych po przewietrzeniu
- nie zmienia wyglądu, koloru ani struktury drewna
- eliminuje szkodniki na wszystkich etapach rozwoju jednocześnie
- jest bezpieczna dla metalowych elementów wyposażenia, złoceń i tkanin
- dociera do miejsc całkowicie niedostępnych dla innych metod
To sprawia że fumigacja fluorkiem sulfurylu jest optymalnym wyborem przy konserwacji drewnianych zabytków sakralnych zawierających bogate wyposażenie liturgiczne.
Obsługa regionu Torunia i Olsztyna
Corneco świadczy usługi fumigacji na terenie całej Polski. Podczas tej realizacji byliśmy w Boleszynie, którego położenie wskazuje na to, że znajduje się pomiędzy Toruniem, a Olsztynem. Jeśli planujesz zwalczanie szkodników drewna w zabytkowym lub innym obiekcie – skontaktuj się z nami.
Zobacz inne realizacje Corneco przy obiektach zabytkowych:
