Wiatrak typu paltrak to jeden z najrzadszych i najbardziej charakterystycznych zabytków drewnianego budownictwa przemysłowego w Polsce. Cała górna część konstrukcji – łącznie ze skrzydłami i mechanizmem – wykonana jest z drewna i może obracać się wokół centralnego słupa, co pozwalało ustawiać skrzydła zgodnie z kierunkiem wiatru. Ta unikalna cecha konstruktoryjna sprawia że paltrak jest wyjątkowo narażony na działanie szkodników drewna – niemal każdy jego element nośny jest drewniany i dostępny dla owadów na każdym etapie ich rozwoju.
Wiatrak który nasza firma objęła fumigacją znajduje się między Wrocławiem a Legnicą. Trafił w nasze ręce w bardzo złym stanie– wieloletnia infestacja różnych gatunków szkodników drewna doprowadziła do poważnych uszkodzeń struktury. To była jedna z trudniejszych realizacji – nie tylko ze względu na złożoność obiektu, ale i na warunki atmosferyczne w trakcie zabiegu.
Czym jest wiatrak typu paltrak?
Wiatraki typu paltrak (zwane też wiatrakami koźlakowymi lub na koźle) to konstrukcje w których cała górna część budynku – z mechanizmem mielącym, kołem napędowym i skrzydłami – obraca się na pionowym słupie. To odróżnia je od wiatraków holenderskich gdzie obraca się tylko czapa. W Polsce paltrak jest typem historycznym, spotykanym głównie na Dolnym Śląsku, Wielkopolsce i Kujawach – i właśnie dlatego każdy zachowany egzemplarz ma ogromną wartość historyczną i konserwatorską.
Konstrukcja paltraka jest niemal w całości drewniana – belki, poszycie ścian, stropy, mechanizm i skrzydła. Taka skala drewna w jednym obiekcie, często przez dekady nieużytkowanego lub słabo konserwowanego, staje się idealnym środowiskiem dla szkodników drewna.
Stan obiektu – co zastaliśmy
Wieloletnia obecność różnych gatunków szkodników drewna – spuszczela pospolitego, kołatka i innych drewnojadów – doprowadziła do rozległych uszkodzeń wielu elementów konstrukcji. W niektórych miejscach drewno było już tak osłabione że wymagało szczególnej ostrożności podczas prac przy ofoliowaniu.
Taki stan obiektu jest niestety typowy dla zabytkowych wiatraków i młynów w Polsce – przez lata nieużytkowania i braku regularnych przeglądów szkodniki działają niezauważenie, a problem ujawnia się dopiero gdy uszkodzenia są już zaawansowane. To jeden z powodów dla których rekomendujemy regularne kontrole profilaktyczne obiektów drewnianych, szczególnie tych stojących pustostanem lub użytkowanych sezonowo.
Wyzwanie logistyczne – nieregularna bryła, upał i wiatr
Bryła obiektu jest wyjątkowo nieregularna – wielokondygnacyjna, z wystającymi daszkami, skrzydłami i elementami mechanizmu. Każdy taki element to potencjalny punkt nieszczelności folii gazoszczelnej, który musiał być precyzyjnie zabezpieczony osobno. Folia była mocowana do konstrukcji za pomocą drewnianych łat, tworząc szczelną powłokę wokół całej górnej drewnianej części obiektu.
Dodatkowym wyzwaniem były warunki atmosferyczne podczas realizacji – wysoka temperatura i silny wiatr. Upał wpływa na zachowanie folii gazoszczelnej i może powodować jej rozszerzanie się, co wymaga korekty mocowań. Wiatr z kolei jest największym wrogiem szczelności – każdy podmuch testuje mocowania i może powodować odklejanie się lub rozerwanie folii w newralgicznych punktach. Ekipa Corneco musiała na bieżąco kontrolować szczelność całego obudowania przez cały czas trwania zabiegu.
Dlaczego fumigacja jest jedyną opcją przy tak zaawansowanej infestacji
Przy rozległych uszkodzeniach obejmujących wiele elementów jednocześnie – jak w przypadku tego wiatraka – metody punktowe jak żelowanie czy iniekcja ciśnieniowa są niewystarczające. Fumigacja gazowa jest jedyną metodą która obejmuje cały obiekt jednocześnie, eliminując szkodniki niezależnie od tego gdzie się znajdują i jak głęboko żerują w drewnie.
Dla obiektów zabytkowych objętych ochroną konserwatorską fumigacja ma dodatkową zaletę – nie wymaga ingerencji mechanicznej w substancję historyczną, co jest kluczowym wymogiem przy wszelkich pracach przy zabytkach.
Corneco między Wrocławiem a Legnicą
Corneco realizuje fumigacje na terenie całej Polski, w tym całego Dolnego Śląska – we Wrocławiu, Legnicy, Wołowie, Środzie Śląskiej i okolicznych gminach. Jeśli podejrzewasz, że w Twoim obiekcie pojawiły się szkodniki drewna – skontaktuj się z nami. Przeprowadzimy ocenę stanu drewna i dobierzemy odpowiednią metodę.
Sprawdź też: Spuszczel pospolity – jak się go pozbyć? i Kołatek domowy – charakterystyka i rozpoznanie
Zobacz inne realizacje Corneco przy obiektach zabytkowych:
